Od 2 lutego 2025 r. obowiązuje art. 4 AI Act — przepis o kompetencjach w zakresie sztucznej inteligencji. Dotyczy każdej firmy i każdej instytucji, w której ktoś używa AI w pracy: do pisania maili, streszczania dokumentów, tłumaczeń czy przygotowania ofert. A od 28 października 2026 r. polski organ nadzoru — Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji — zyskuje uprawnienia kontrolne i możliwość nakładania kar. Poniżej konkretnie: czego przepis wymaga, czego nie wymaga i jak to udokumentować najmniejszym kosztem.
Część 01
Kogo dotyczy art. 4 AI Act
Przepis obejmuje dwie grupy: dostawców systemów AI oraz podmioty stosujące AI, czyli firmy i urzędy, które używają gotowych narzędzi — ChatGPT, Claude, Copilota, Gemini, tłumaczy AI, funkcji AI w CRM czy programie księgowym. Wielkość firmy nie ma znaczenia: jednoosobowa działalność z pracownikiem korzystającym z czatu jest w tej samej sytuacji co korporacja. Nie ma też znaczenia, czy firma kupiła licencję, czy pracownicy używają darmowych kont — liczy się to, że AI jest używana w pracy.
Przepisy
Czego wymaga przepis — po zmianie z 2026 r.
W 2026 r. brzmienie art. 4 złagodzono rozporządzeniem (UE) 2026/1744. Pracodawca nie musi gwarantować określonego poziomu wiedzy każdego pracownika, ale musi podejmować realne działania wspierające rozwój kompetencji AI personelu, dopasowane do tego, kto i do czego AI używa. Księgowa wklejająca faktury do czatu potrzebuje innej wiedzy niż handlowiec piszący oferty, a jeszcze innej — kierownik, który decyduje o zakupie narzędzia.
W praktyce „realne działania” to trzy elementy, które łatwo pokazać podczas kontroli:
- Zasady korzystania z AI — jedna strona: jakie narzędzia są dozwolone, czego nie wolno wklejać (dane osobowe klientów, tajemnica firmy), kto odpowiada za sprawdzenie wyniku. Bezpłatny wzór jest w naszej bibliotece materiałów o AI.
- Szkolenie dopasowane do stanowisk — z programem, który obejmuje ryzyka (halucynacje, wyciek danych, deepfake i phishing), a nie tylko „jak pisać prompty”.
- Dokumentacja — lista, kto i kiedy przeszedł szkolenie, najlepiej z zaświadczeniem i wynikiem testu. Bez tego firma nie ma czym wykazać, że działania w ogóle były.
Część 03
Kary i kontrola — fakty zamiast straszenia
Samo rozporządzenie nie przewiduje osobnej stawki kary za art. 4. Najwyższe kary (do 35 mln EUR lub 7% obrotu) dotyczą praktyk zakazanych, np. rozpoznawania emocji pracowników z kamery. Nie oznacza to jednak, że art. 4 można zignorować: gdy dojdzie do incydentu — wycieku danych przez czat, decyzji podjętej na podstawie zmyślonej przez AI informacji, publikacji nieoznaczonego deepfake’a — brak jakichkolwiek działań szkoleniowych będzie działał na niekorzyść firmy wobec organu nadzoru, sądu i klienta. Pamiętaj też, że przy wklejaniu danych osobowych do czatu w pierwszej kolejności ocenia się zgodność z RODO, a tam kary są realne i nakładane od lat.
Część 04
Kalendarz AI Act, który warto znać
- 2 lutego 2025 — obowiązuje art. 4 (kompetencje AI) i zakaz praktyk zakazanych (art. 5).
- 2 sierpnia 2026 — obowiązki przejrzystości (art. 50): chatbot na stronie musi informować, że jest AI, a deepfake trzeba wyraźnie oznaczyć.
- 28 października 2026 — uprawnienia kontrolne i karne polskiego organu nadzoru (KRiBSI) na podstawie ustawy o systemach sztucznej inteligencji.
- 2 grudnia 2027 — pełne obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka, m.in. AI w rekrutacji i ocenie pracowników.
Część 05
Jak spełnić art. 4 najtaniej — dwie drogi
Kurs online z zaświadczeniem. Nasz kurs online „AI w firmie — szkolenie zgodne z art. 4 AI Act” to 7 krótkich modułów (AI Act, RODO, halucynacje, prompty, phishing i deepfake, polityka AI w firmie), quiz po każdym module, test końcowy i imienne zaświadczenie z kodem weryfikacyjnym. Firma dostaje raport, kto ukończył kurs — to gotowa dokumentacja na wypadek kontroli. Cena od 99 zł netto za osobę przy większych zespołach, minimum 5 licencji.
Szkolenie stacjonarne z dofinansowaniem. Jeśli zespół ma nie tylko „odhaczyć” obowiązek, ale realnie zacząć oszczędzać czas, lepsze jest szkolenie na żywo, na przykładach z Waszej pracy: AI dla firm, AI dla managerów albo pozostałe szkolenia AI. Można je sfinansować z KFS — do 80–90% kosztów, a szkolenie dofinansowane w co najmniej 70% jest zwolnione z VAT.
Art. 4 AI Act — najczęstsze pytania
Czy art. 4 AI Act dotyczy małej firmy?
Tak. Przepis dotyczy każdej organizacji, która stosuje systemy AI w pracy, niezależnie od wielkości. Wystarczy, że pracownik używa czatu AI do maili lub dokumentów.
Czy art. 4 AI Act wymaga certyfikatu?
Nie wymaga konkretnego certyfikatu ani egzaminu. Wymaga podejmowania działań rozwijających kompetencje AI personelu. Zaświadczenie z kursu i lista uczestników są najprostszym dowodem, że takie działania podjęto.
Jaka jest kara za brak szkolenia z AI?
Rozporządzenie nie określa osobnej kary za samo naruszenie art. 4. Brak szkoleń obciąża jednak firmę przy ocenie incydentu, a wklejenie danych osobowych do czatu ocenia się według RODO, gdzie kary są nakładane od lat.
Od kiedy kontroluje polski organ nadzoru nad AI?
Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji uzyskuje uprawnienia kontrolne i możliwość nakładania kar od 28 października 2026 r., na podstawie ustawy o systemach sztucznej inteligencji.
Ile trwa kurs online z art. 4 AI Act?
Kurs szkolimy24 to 7 modułów po 10–15 minut, quizy i test końcowy — łącznie ok. 2 godzin, w dowolnym momencie i tempie. Po zaliczeniu uczestnik pobiera imienne zaświadczenie.
Chcesz to załatwić dla całego zespołu w tym tygodniu? Zamów licencje kursu online albo zadzwoń: 508 325 677.
Stan prawny na 17 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
