Wtargnięcie napastnika do szkoły to zdarzenie rzadkie, ale o jego skutkach decydują pierwsze sekundy i to, czy nauczyciele wiedzą, co robić, zanim przyjedzie Policja. Poniżej zebraliśmy zasady postępowania dla nauczycieli, pracowników obsługi i dyrektorów szkół oraz przedszkoli — na podstawie poradnika Ministerstwa Edukacji Narodowej „Bezpieczna szkoła. Zagrożenia i zalecane działania profilaktyczne” i doświadczeń z ćwiczeń w placówkach.
Część 01
Pierwsze sekundy: ucieczka albo ukrycie
Gdy pada sygnał alarmu albo widzisz zagrożenie, masz do podjęcia jedną decyzję: czy możesz bezpiecznie wyprowadzić uczniów poza budynek, czy musisz zostać z nimi w sali. Jeśli droga ucieczki jest wolna i oddala was od napastnika — uciekajcie, zostawiając rzeczy. Jeśli nie wiesz, gdzie jest napastnik, albo musiałbyś przejść obok niego — zostańcie w sali i ją zabezpieczcie.
Krok po kroku
Co robić w sali lekcyjnej — krok po kroku
- Zamknij drzwi na klucz i zabarykaduj je — ławkami, biurkiem, szafką. Liczy się szybkość, nie estetyka.
- Uspokój i wycisz klasę. Mów krótko i spokojnie. Szczególnie zadbaj o uczniów ze specjalnymi potrzebami i dzieci, które gorzej znoszą stres.
- Wycisz telefony — swój i uczniów — żeby dźwięk nie zdradził, że w sali są ludzie.
- Zgaś światło i zasłoń okna, jeśli to możliwe.
- Ustaw uczniów poza linią drzwi i okien — najlepiej przy ścianie, w której są drzwi, nisko, na podłodze. Nikt nie stoi naprzeciwko drzwi ani w ich świetle.
- Powiadom służby — zadzwoń na 112. Jeśli rozmowa mogłaby zdradzić, gdzie jesteście, przekaż informację wiadomością osobie poza zagrożeniem, która wezwie Policję. Taki kanał trzeba ustalić wcześniej w procedurze szkoły.
- Nie otwieraj drzwi, dopóki nie masz pewności, że po drugiej stronie są służby albo osoba, która zgodnie z procedurą odwołuje alarm.
- Gdy wejdzie Policja — trzymaj ręce widoczne, wykonuj polecenia i nie biegnij w stronę funkcjonariuszy.
Część 03
Czego nie robić
- Nie wychodź na korytarz „sprawdzić, co się dzieje”.
- Nie gromadź uczniów w miejscu widocznym przez szybę w drzwiach.
- Nie próbuj negocjować ani walczyć z uzbrojoną osobą — priorytetem jest ucieczka, ukrycie i ochrona dzieci. Kontakt fizyczny to absolutna ostateczność, gdy nie ma innego wyjścia.
Podstawy
Przedszkole i żłobek — o czym pamiętać dodatkowo
Małe dzieci nie wykonają poleceń tak jak uczniowie. Przydaje się prosta, przećwiczona wcześniej „zabawa w ciszę”, zasada, że dzieci siadają przy nauczycielce w jednym miejscu sali, oraz plan, kto zabezpiecza leżakownię, łazienki i szatnię. Ewakuacja grupy małych dzieci trwa dłużej — dlatego decyzję o ukryciu podejmuje się szybciej niż w szkole.
Część 05
Co powinien zrobić dyrektor — zanim cokolwiek się wydarzy
- Procedura na wypadek wtargnięcia napastnika — krótka, jasna, z podziałem ról: kto ogłasza alarm, kto powiadamia służby, kto odwołuje alarm.
- Osobny sygnał alarmowy, inny niż alarm pożarowy — przy pożarze wychodzimy, przy napastniku często zostajemy w salach.
- Przegląd budynku — czy drzwi sal da się zamknąć od środka, gdzie są drogi ucieczki, czy wejścia są kontrolowane.
- Przeszkolenie pracowników i ćwiczenia — poradnik MEN zaleca, żeby dyrektor zapewnił przeszkolenie personelu i ćwiczenia na wypadek wtargnięcia napastnika. Dotyczy to także sekretariatu, woźnych i portierów — to oni pierwsi widzą wchodzącą osobę.
- Plan na „po zdarzeniu” — pierwsza pomoc psychologiczna dla uczniów i pracowników, komunikat do rodziców, wsparcie zespołu.
Szkolenie
Szkolenie dla rady pedagogicznej
Procedura na papierze nie wystarczy — w stresie działamy tak, jak przećwiczyliśmy. Prowadzimy praktyczne szkolenie z bezpieczeństwa w szkole na wypadek ataku napastnika: alarm i powiadomienie służb, decyzja ewakuacja czy ukrycie, zamykanie i barykadowanie sal w Waszym budynku, deeskalacja rozmowy z agresywną osobą i opieka nad dziećmi w stresie. Prowadzą instruktor bezpieczeństwa i psycholog. Szkolimy w całej Polsce, z dojazdem w cenie — od 5 900 zł netto za 3-godzinne szkolenie całej rady, a dla całej placówki w podgrupach od 8 900 zł za dzień.
KFS
Czy można to sfinansować z KFS?
Tak. Szkoły i przedszkola jako pracodawcy mogą wnioskować o środki Krajowego Funduszu Szkoleniowego w powiatowym urzędzie pracy. Szkolenie dobrze wpisuje się w priorytet nr 2 KFS na 2027 r. — kompetencje do działania w sytuacjach kryzysowych i zagrożeniach wpływających na bezpieczeństwo. KFS pokrywa do 70% kosztu (do 90% w placówkach zatrudniających do 9 osób). Pomagamy złożyć wniosek — zobacz wniosek KFS krok po kroku i aktualne nabory.
Najczęstsze pytania o napastnika w szkole
Co nauczyciel powinien zrobić, gdy napastnik wejdzie do szkoły?
Jeśli droga ucieczki jest bezpieczna — wyprowadzić uczniów z budynku. Jeśli nie — zamknąć i zabarykadować salę, wyciszyć klasę i telefony, zgasić światło, ustawić uczniów poza linią drzwi i okien oraz powiadomić służby (112). Nie otwierać drzwi do czasu przybycia Policji.
Czy szkoła musi mieć procedurę na wypadek wtargnięcia napastnika?
Dyrektor odpowiada za bezpieczeństwo uczniów i pracowników, a poradnik MEN „Bezpieczna szkoła” zaleca procedury, przeszkolenie personelu i ćwiczenia na wypadek wtargnięcia napastnika. W praktyce większość szkół ma taką procedurę — problemem jest to, że rzadko ją ćwiczy.
Czym różni się alarm na wypadek napastnika od alarmu pożarowego?
Przy pożarze wszyscy opuszczają budynek. Przy napastniku zwykle zostaje się w zamkniętych salach, dlatego sygnał powinien być inny i wszyscy pracownicy muszą go rozpoznawać.
Czy na szkoleniu uczymy nauczycieli walki z napastnikiem?
Nie. Priorytetem jest ucieczka, ukrycie, zabarykadowanie sali i powiadomienie służb. Elementy samoobrony pokazujemy wyłącznie jako ostateczność — jak uwolnić się z chwytu i odejść.
Ile kosztuje szkolenie z procedur na wypadek ataku napastnika?
W szkolimy24 od 5 900 zł netto za 3-godzinne szkolenie całej rady pedagogicznej, od 8 900 zł za dzień dla placówki do 40 osób w podgrupach, z dojazdem i noclegiem trenerów w całej Polsce. Szkolenie można sfinansować z KFS.
Chcesz przećwiczyć procedurę w swojej szkole? Zadzwoń: 508 325 677 albo napisz — przygotujemy program pod Wasz budynek i liczbę pracowników.
Stan na 9 października 2026 r. Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje procedury bezpieczeństwa obowiązującej w Twojej placówce ani poleceń służb.
